Tłumaczenia inskrypcji z hebrajskiego na język niemiecki: Johannes Reiss/ Der Transkribierer
Tłumaczenie z języka niemieckiego na język polski: Piotr Grodecki / Mikołowskie Towarzystwo Historyczne
MACEWA nr 022
Numeracja macew na nowym cmentarzu żydowskim w Mikołowie pochodzi z inwentaryzacji wykonanej w 2017 roku przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie przy współpracy z Mikołowskim Towarzystwem Historycznym.
Feitel, syn Mosesa (Moszego), zm. 18. marca 1748 r.
Nagrobek Feitela, syna Mosesa (Moszego), zm. 18. Adar 508 (wtorek, 18. marca 1748).
Copyright: Piotr Grodecki, Mikołowskie Towarzystwo Historyczne
Hebrajska inskrypcja:
| [1] Mąż prawy i uczciwy. Stroniący od zła. | איש תם וישר וסור מרע |
| [2] Tu został pochowany. | פ”נ |
| [3] Który karmił głodnych, Znamienity, | ומשביע לרעבים האלוף |
| [4] Czcigodny pan Feitel, syn czcigodnego Pana Moszego, błogosławionej pamięci, | הרר פייטל במה משה זל |
| [5] który zmarł z dobrym imieniem 18. dnia miesiąca Adar roku | שנפ” בש”ט חי אדר שני שנת |
| [6] 508, według małej rachuby czasu. Niech jego dusza będzie związana w węzełku życia. | תקח ל” ת”נ”צ”ב”ה” |
Uwagi:
Linia 1 oraz 3: Hiob 1,8 (Pierwszy rozdział Księgi Hioba, wiersz 8): אִ֣ישׁ תָּ֧ם וְיָשָׁ֛ר … וְסָ֥ר מֵרָֽע „nienaganny i prawy, … oraz stroniący od zła”.
Linia 2: Formuła wprowadzająca jest w języku hebrajskim najczęściej skracana jako פ”נ i rozwijana jako פה נקברה – „Tutaj została pochowana”.
Linia 4: „Skrót הרר interpretuje się tutaj jako הרב רבינו („nasz mistrz, rabin”), głównie ze względu na poprzedzający go tytuł האלוף („przełożony”, „dostojnik”) w wierszu 3.”
Skrót במה jest rozwijany jako בן מורינו הרב – „syn naszego nauczyciela, pana (rabina)”.
Skrócone życzenie błogosławieństwa po imieniu זל rozwija się jako זכרונו לברכה – „jego pamięć niech będzie błogosławiona” i wskazuje, że ojciec zmarłego w chwili śmierci swojego syna również już nie żył.
Linia 5: Oba skróty שנפ” בש”ט rozwija się jako שנפטר בשם טוב – „który zmarł z dobrym imieniem” (dosłownie: „który odszedł z dobrym imieniem”). Por. Talmud Babiloński, traktat Berachot 17a: „…Szczęśliwy jest ten, kto … umarł z dobrym imieniem …” אשרי…שנפטר בשם טוב…; Por. także Talmud Babiloński, traktat Awot II,8: „…jeśli zdobył dobre imię, zdobył coś dla siebie” … קנה שם טוב, קנה לעצמו …. Dobre imię, w przeciwieństwie do wszystkich innych dóbr duchowych i moralnych, niemal wyłącznie przynosi korzyść jego posiadaczowi i pozostaje jego własnością także po śmierci (Samson Raphael Hirsch, Siddur. Israels Gebete, Zürich – Basel 1992, s. 443). Zob. także Awot IV,7: „Istnieją trzy korony: korona Tory, korona kapłaństwa i korona królewska; lecz korona dobrego imienia przewyższa je wszystkie” שלשה כתרים הן: כתר תורה וכתר כהונה וכתר מלכות: וכתר שם טוב עולה על גביהן
Adar II (zwany także Adar Bet, od drugiej litery hebrajskiego alfabetu) jest 13. miesiącem w żydowskim roku przestępnym. W ramach 19-letniego cyklu miesiąc ten jest dodawany siedem razy, aby wyrównać różnicę między długością roku słonecznego i księżycowego. Adar II następuje bezpośrednio po Adarze I.
Linia 6: Zwyczajowy hebrajski skrót po dacie לפ”ק rozwija się jako לפרט קטן (lifrat katan) i oznacza „według małej rachuby”, czyli że tysiąc w zapisie roku nie jest podawany. W konkretnym przypadku chodzi więc o rok 508, a nie 5508.
Tak zwana końcowa eulogia („dobre słowo na końcu inskrypcji”) jest właściwie cytatem z 1 Księgi Samuela 25,29, gdzie Abigail mówi do Dawida: „Niech życie mego pana będzie zawiązane w węzełek żyjącia” וְֽהָיְתָה֩ נֶ֨פֶשׁ אֲדֹנִ֜י צְרוּרָ֣ה ׀ בִּצְר֣וֹר הַחַיִּ֗ים . W inskrypcjach nagrobnych jest ona zazwyczaj skracana do formy תנצבה.
Notka biograficzna:
Feitel, syn Mosesa (Moszego), zm. 18. Adar II 508 (wtorek, 18. marca 1748).
Jesteśmy niezmiernie wdzięczni Panu Johannesowi Reissowi, wieloletniemu dyrektorowi Austriackiego Muzeum Żydowskiego w Eisenstadt (Österreichisches Jüdisches Museum in Eisenstadt) za podjęcie współpracy z Mikołowskim Towarzystwem Historycznym w zakresie odczytu inskrypcji hebrajskich na nagrobkach znajdujących się na mikołowskim cmentarzu żydowskim – bardzo dziękujemy!
Tłumaczenie macewy z hebrajskiego na język niemiecki na stronie Der Transkribierer: