Tłumaczenia inskrypcji z hebrajskiego na język niemiecki: Johannes Reiss/ Der Transkribierer
Tłumaczenie z języka niemieckiego na język polski: Piotr Grodecki / Mikołowskie Towarzystwo Historyczne
MACEWA nr 002A
Numeracja macew na nowym cmentarzu żydowskim w Mikołowie pochodzi z inwentaryzacji wykonanej w 2017 roku przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie przy współpracy z Mikołowskim Towarzystwem Historycznym.
Niniejsza macewa nie została ujęta w inwentaryzacji przeprowadzonej przez POLIN, gdyż wówczas nie była jeszcze odkryta. Nadany numer jest więc tymczasowy.
Elkel, córka Gerszona, zm. 15. lutego 1778.
Nagrobek Elkel, córki Gerszona, 18. Schvat 538 (niedziela, 15. lutego 1778).
Copyright: Piotr Grodecki, Mikołowskie Towarzystwo Historyczne
Hebrajska inskrypcja:
| [1] Tu spoczywa: | פ”ט |
| [2] szanowana pani, | האישה חשובה |
| [3] skromna i pobożna, | הצנועה והחסידה |
| [4] pani Elkel, córka | מרת עלקל בת |
| [5] szanowanego pana, pana Gerszona, niech jego pamięć będzie błogosławiona, | כהרר גרשון ז”ל |
| [6] która odeszła do swojego świata | שהולכה לעולמה |
| [7] w dniu 18. Schvat 538 | י[ח] שבט ת”ק”ל”ח |
| [8] według małej rachuby czasu i została pogrzebana | לפ”ק וניקברת |
| [9] z dobrym imieniem. | בשם טוב |
| [10] Niech jej dusza będzie związana w węzełku życia. | ת’נ’צ’ב’ה |
Uwagi:
Linia 1: Odmiana formuły wprowadzającej, najczęściej skracanej w języku hebrajskim: פ”ט = פה טמונה “Tu spoczywa”.
Linia 2: Zob. m.in. Talmud Babiloński, Traktat Pesachim 110a: וְאִם אִשָּׁה חֲשׁוּבָה הִיא — צְרִיכָה הֲסִיבָּה. „…jeśli jest szanowaną kobietą, potrzebuje w kimś oparcia.”
Linia 5: Hebrajski skrót כהרר rozwija się w כבוד הרב רבי lub też כבוד הרב רבינו, co dosłownie oznacza: „szanowany pan, pan..” albo „szanowany pan, nasz mistrz..”.
Błogosławieństwo po imieniu Gerszon (ז”ל) jest zazwyczaj skracane. Rozszerzone brzmi w języku hebrajskim זכרונו לברכה i tłumaczone jako „niech jego pamięć będzie błogosławiona” lub podobnie. To błogosławieństwo jest oczywiście wyraźnym sygnałem, że ojciec już nie żył w chwili śmierci córki.
Linia 7: na zdjęciu na inskrypcji oznaczającej datę śmierci leży liść i hebrajską literę ח nie można jednoznacznie rozpoznać. Jest jednak całkowicie jasne, że w tym miejscu może znajdować się jedynie litera ח, więc data śmierci to 18. Schvat, gdyż 15. Schvat nigdy nie byłby zapisany w formie יה (10 + 5), ale jako טו (9 + 6), aby uniknąć zbieżności z tetragramem imienia Boga.
Linia 8: Zwyczajowy hebrajski skrót לפ”ק zostaje rozwinięty w לפרט קטן (lifrat katan) i znaczy “według małej rachuby”, czyli wartości tysięczne daty nie są zapisywane. W tym konkretnym przykładzie: 538 a nie 5538.
Linia 9: Por. Talmud Babiloński, Traktat Berachot 17a “…Błogosławiony ten, kto … pochowany został z dobrym imieniem …”…אשרי…שנפטר בשם טוב; por. też Babiloński Talmud, Traktat Avot 2:8 “… jeśli posiadł dobre imię, posiadł coś dla siebie” …קנה שם טוב, קנה לעצמו…. Dobre imię w przeciwieństwie do wszystkich innych materialnych i duchowych wartości, wychodzi praktycznie zawsze właścicielowi na dobre i takie pozostaje również po jego śmierci (Hirsch Samson Raphael, Siddur. Israels Gebete, Zürich-Basel 1992, s.443); dz. cyt. Avot 4:7 “… Istnieją trzy korony: korona Tory, korona kapłaństwa, korona królestwa; korona dobrego imienia góruje nad nimi” … שלשה כתרים הן: כתר תורה וכתר כהונה וכתר מלכות: וכתר שם טוב עולה על גביהן.
Linia 10: Tak zwana formuła końcowa (“dobre słowo na końcu inskrypcji”) jest właściwie cytatem z 1 Księgi Samuela 25:29, gdzie Abigail zwraca się do Davida: “Niech życie mojego Pana zostanie zawiązane w Węzełku Żywych” וְֽהָיְתָה֩ נֶ֨פֶשׁ אֲדֹנִ֜י צְרוּרָ֣ה ׀ בִּצְר֣וֹר הַחַיִּ֗ים .
Notka biograficzna:
Elkel, córka Gerszona, zmarła 18. Schvat 5538 = niedziela, 15. lutego 1778.
Jesteśmy niezmiernie wdzięczni Panu Johannesowi Reissowi, wieloletniemu dyrektorowi Austriackiego Muzeum Żydowskiego w Eisenstadt (Österreichisches Jüdisches Museum in Eisenstadt) za podjęcie współpracy z Mikołowskim Towarzystwem Historycznym w zakresie odczytu inskrypcji hebrajskich na nagrobkach znajdujących się na mikołowskim cmentarzu żydowskim – bardzo dziękujemy!
Tłumaczenie macewy z hebrajskiego na język niemiecki na stronie Der Transkribierer: