Tłumaczenia inskrypcji z hebrajskiego na język niemiecki: Johannes Reiss/ Der Transkribierer
Tłumaczenie z języka niemieckiego na język polski: Piotr Grodecki / Mikołowskie Towarzystwo Historyczne
MACEWA nr 075
Numeracja macew na nowym cmentarzu żydowskim w Mikołowie pochodzi z inwentaryzacji wykonanej w 2017 roku przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie przy współpracy z Mikołowskim Towarzystwem Historycznym.
Copyright: Piotr Grodecki, Mikołowskie Towarzystwo Historyczne
Nagrobek Samuela, syna Salomona, 10. Szwat 552 (piątek, 3. lutego 1792).
Hebrajska inskrypcja:
|
[1] Tu jest pochowany |
פ”נ |
|
[2] Człowiek uczciwy i prawy, ten pan, pan |
איש תם וישר הרר |
|
[3] Samuel, syn naszego nauczyciela, pana i naszego mistrza (=MORENU) Salomona, |
שמואל במה”ו שלמה |
|
[4] Niech jego pamięć będzie błogosławiona. Jego śmierć i pogrzeb były w dniu |
ז”ל מיתתו וקבורתו ביו” |
|
[5] w przededniu świętego Szabatu, 10. Szwat roku 552 (piątek, 3. lutego 1792), |
ו עש”ק י” שבט שנת תקנב |
|
[6] według małej rachuby. Niech jej dusza będzie związana w węzełku życia. |
לפ”ק ת”נ”צ”ב”ה” |
Uwagi:
Linia 1: Formuła wprowadzająca w języku hebrajskim jest najczęściej skracana: פ”נ i rozwija się w פה נפטר “Tu jest/leży pogrzebany”.
Linia 2: Na końcu linii skrót הרר rozwija się w הרב רבי „ten Pan, Pan”.
Linia 3: Skrót במהו rozwija się w בן מורנו הרב ורבנו „syn naszego ucznia, pana i naszego mistrza”. Bernhard Wachstein określa tytuł „MORENU”, który otrzymują jedynie szczególnie uczeni mężczyźni, jako „synagogalny tytuł doktorski” (zob. Bernhard Wachstein, Die Inschriften des Alten Judenfriedhofes in Wien, cz. 1: 1540 (?)-1670, cz. 2: 1696-1783, Wiedeń 1912, cz. 2, s. 15).
Linia 4: Błogosławieństwo po imieniu Salomon (ז”ל) jest zazwyczaj skracane, a rozszerzone brzmi w języku hebrajskim זכרונו לברכה i tłumaczone jako „niech jego pamięć będzie błogosławiona” lub podobnie. To błogosławieństwo jest informacją, że ojciec już nie żył w momencie odejścia syna.
Linia 5: Hebrajski skrót עשק rozwija się w ערב שבת קודש\קדש „przeddzień świętego Szabatu”. Na końcu linii cztery litery określające rok śmierci, nie mieszczą się w całości. W związku z tym dwie pierwsze litery są wygrawerowane w tej linii, a kolejne dwie litery w następnej krótkiej, niepełnej linii. Ta niepełna linia nie została oddzielnie zapisana powyżej.
Linia 6: Zwyczajowy hebrajski skrót לפ”ק zostaje rozwinięty w לפרט קטן (lifrat katan) i znaczy “według małej rachuby”, czyli wartości tysięczne daty nie są zapisywane. W tym konkretnym przykładzie: 552 a nie 5552.
Tak zwana formuła końcowa (“dobre słowo na końcu inskrypcji”) jest właściwie cytatem z 1 Księgi Samuela 25:29, gdzie Abigail zwraca się do Davida: “Niech życie mojego Pana zostanie zawiązane w Węzełku Żywych” וְֽהָיְתָה֩ נֶ֨פֶשׁ אֲדֹנִ֜י צְרוּרָ֣ה ׀ בִּצְר֣וֹר הַחַיִּ֗ים . W inskrypcjach nagrobnych przyjmuje przeważnie skrótową formę תנצבה.
Notka biograficzna:
Samuel, syn Salomona, zmarły 10. Szwat 552 (piątek, 3. lutego 1792).
Jesteśmy niezmiernie wdzięczni Panu Johannesowi Reissowi, wieloletniemu dyrektorowi Austriackiego Muzeum Żydowskiego w Eisenstadt (Österreichisches Jüdisches Museum in Eisenstadt) za podjęcie współpracy z Mikołowskim Towarzystwem Historycznym w zakresie odczytu inskrypcji hebrajskich na nagrobkach znajdujących się na mikołowskim cmentarzu żydowskim – bardzo dziękujemy!
Tłumaczenie macewy z hebrajskiego na język niemiecki na stronie Der Transkribierer: