Tłumaczenia inskrypcji z hebrajskiego na język niemiecki: Johannes Reiss/ Der Transkribierer
Tłumaczenie z języka niemieckiego na język polski: Piotr Grodecki / Mikołowskie Towarzystwo Historyczne
MACEWA nr 002A
Numeracja macew na nowym cmentarzu żydowskim w Mikołowie pochodzi z inwentaryzacji wykonanej w 2017 roku przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie przy współpracy z Mikołowskim Towarzystwem Historycznym.
Niniejsza macewa nie została ujęta w inwentaryzacji przeprowadzonej przez POLIN, gdyż wówczas nie była jeszcze odkryta. Nadany numer jest więc tymczasowy.
Copyright: Piotr Grodecki, Mikołowskie Towarzystwo Historyczne
Nagrobek Elkel, córki Gerszona, 18. Schvat 538 (niedziela, 15. lutego 1778).
Hebrajska inskrypcja:
|
[1] Tu spoczywa: |
פ”ט |
|
[2] szanowana pani, |
האישה חשובה |
|
[3] skromna i pobożna, |
הצנועה והחסידה |
|
[4] pani Elkel, córka |
מרת עלקל בת |
|
[5] szanowanego pana, pana Gerszona, niech jego pamięć będzie błogosławiona, |
כהרר גרשון ז”ל |
|
[6] która odeszła do swojego świata |
שהולכה לעולמה |
|
[7] w dniu 18. Schvat 538 |
י[ח] שבט ת”ק”ל”ח |
|
[8] według małej rachuby czasu i została pogrzebana |
לפ”ק וניקברת |
|
[9] z dobrym imieniem. |
בשם טוב |
|
[10] Niech jej dusza będzie związana w węzełku życia. |
ת’נ’צ’ב’ה |
Uwagi:
Linia 1: Odmiana formuły wprowadzającej, najczęściej skracanej w języku hebrajskim: פ”ט = פה טמונה “Tu spoczywa”.
Linia 2: Zob. m.in. Talmud Babiloński, Traktat Pesachim 110a: וְאִם אִשָּׁה חֲשׁוּבָה הִיא — צְרִיכָה הֲסִיבָּה. „…jeśli jest szanowaną kobietą, potrzebuje w kimś oparcia.”
Linia 5: Hebrajski skrót כהרר rozwija się w כבוד הרב רבי lub też כבוד הרב רבינו, co dosłownie oznacza: „szanowany pan, pan..” albo „szanowany pan, nasz mistrz..”.
Błogosławieństwo po imieniu Gerszon (ז”ל) jest zazwyczaj skracane. Rozszerzone brzmi w języku hebrajskim זכרונו לברכה i tłumaczone jako „niech jego pamięć będzie błogosławiona” lub podobnie. To błogosławieństwo jest oczywiście wyraźnym sygnałem, że ojciec już nie żył w chwili śmierci córki.
Linia 7: na zdjęciu na inskrypcji oznaczającej datę śmierci leży liść i hebrajską literę ח nie można jednoznacznie rozpoznać. Jest jednak całkowicie jasne, że w tym miejscu może znajdować się jedynie litera ח, więc data śmierci to 18. Schvat, gdyż 15. Schvat nigdy nie byłby zapisany w formie יה (10 + 5), ale jako טו (9 + 6), aby uniknąć zbieżności z tetragramem imienia Boga.
Linia 8: Zwyczajowy hebrajski skrót לפ”ק zostaje rozwinięty w לפרט קטן (lifrat katan) i znaczy “według małej rachuby”, czyli wartości tysięczne daty nie są zapisywane. W tym konkretnym przykładzie: 538 a nie 5538.
Linia 9: Por. Talmud Babiloński, Traktat Berachot 17a “…Błogosławiony ten, kto … pochowany został z dobrym imieniem …”…אשרי…שנפטר בשם טוב; por. też Babiloński Talmud, Traktat Avot 2:8 “… jeśli posiadł dobre imię, posiadł coś dla siebie” …קנה שם טוב, קנה לעצמו…. Dobre imię w przeciwieństwie do wszystkich innych materialnych i duchowych wartości, wychodzi praktycznie zawsze właścicielowi na dobre i takie pozostaje również po jego śmierci (Hirsch Samson Raphael, Siddur. Israels Gebete, Zürich-Basel 1992, s.443); dz. cyt. Avot 4:7 “… Istnieją trzy korony: korona Tory, korona kapłaństwa, korona królestwa; korona dobrego imienia góruje nad nimi” … שלשה כתרים הן: כתר תורה וכתר כהונה וכתר מלכות: וכתר שם טוב עולה על גביהן.
Linia 10: Tak zwana formuła końcowa (“dobre słowo na końcu inskrypcji”) jest właściwie cytatem z 1 Księgi Samuela 25:29, gdzie Abigail zwraca się do Davida: “Niech życie mojego Pana zostanie zawiązane w Węzełku Żywych” וְֽהָיְתָה֩ נֶ֨פֶשׁ אֲדֹנִ֜י צְרוּרָ֣ה ׀ בִּצְר֣וֹר הַחַיִּ֗ים .
Notka biograficzna:
Elkel, córka Gerszona, zmarła 18. Schvat 5538 = niedziela, 15. lutego 1778.
Jesteśmy niezmiernie wdzięczni Panu Johannesowi Reissowi, wieloletniemu dyrektorowi Austriackiego Muzeum Żydowskiego w Eisenstadt (Österreichisches Jüdisches Museum in Eisenstadt) za podjęcie współpracy z Mikołowskim Towarzystwem Historycznym w zakresie odczytu inskrypcji hebrajskich na nagrobkach znajdujących się na mikołowskim cmentarzu żydowskim – bardzo dziękujemy!
Tłumaczenie macewy z hebrajskiego na język niemiecki na stronie Der Transkribierer: