Tłumaczenia inskrypcji z hebrajskiego na język niemiecki: Johannes Reiss/ Der Transkribierer
Tłumaczenie z języka niemieckiego na język polski: Piotr Grodecki / Mikołowskie Towarzystwo Historyczne
MACEWA nr 008
Numeracja macew na nowym cmentarzu żydowskim w Mikołowie pochodzi z inwentaryzacji wykonanej w 2017 roku przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie przy współpracy z Mikołowskim Towarzystwem Historycznym.
Copyright: Piotr Grodecki, Mikołowskie Towarzystwo Historyczne
Nagrobek Chany, córki Judy Löba, 27. Adar 500 (sobota, 26. marca 1740)
Hebrajska inskrypcja:
|
[1] Tu spoczywa: |
פ”ט |
|
[2] szanowana kobieta, skromna |
האשה חשובה הצנועה |
|
[3] i pobożna, pani Chana, córka |
והחסודה מרת חנה ב” |
|
[4] naszego nauczyciela, tego pana, naszego mistrza, pana (MORENU) Judy Löba, niech pamięć o sprawiedliwym będzie błogosławieństwem, |
מהורר יהודא ליב זצל |
|
[5] która odeszła do swego świata w dniu 26. |
שהלכה לעולמה כ”ז |
|
[6] marca roku 1740 według małej rachuby. |
אדר שנת ת”ק לפק |
Uwagi:
Linia 1: Odmiana formuły wprowadzającej, najczęściej skracanej w języku hebrajskim: פ”ט = פה טמונה “Tu spoczywa”.
Linia 3: ב”na końcu linijki jest skrótem od בת (córka).
Linia 4: Skrót מהורר rozwija się w מורנו הרב ורבינו רבי („nasz nauczyciel, pan i nasz mistrz, pan”). Chodzi o tzw. tytuł „MORENU”, który otrzymywali wyłącznie szczególnie uczeni mężczyźni. Bernhard Wachstein określa go jako „synagogalny tytuł doktorski” (zob. Bernard Wachstein, Die Inschriften des Alten Judenfriedhofes in Wien, 1. Teil: 1540 (?) -1670; 2. Teil: 1696 -1783, Wiedeń 1912, cz. 2, s. 15).
Hebrajski skrót błogosławieństwa po imieniu zmarłego זצל rozwija się w זכר צדיק לברכה („pamięć sprawiedliwego niech będzie błogosławiona”) i stosowany jest przede wszystkim w odniesieniu do osób o wyższym statusie uczoności. Dla porównania, częściej spotykany skrót ז״ל rozwijany jest jako זכרונו לברכה („niech jego pamięć będzie błogosławiona”).
Linia 6: Zwyczajowy hebrajski skrót לפ”ק zostaje rozwinięty w לפרט קטן (lifrat katan) i znaczy “według małej rachuby”, czyli wartości tysięczne daty nie są zapisywane. W tym konkretnym przykładzie: 538 a nie 5538.
Linia 7: Tak zwana formuła końcowa (“dobre słowo na końcu inskrypcji”) jest właściwie cytatem z 1 Księgi Samuela 25:29, gdzie Abigail zwraca się do Davida: “Niech życie mojego Pana zostanie zawiązane w Węzełku Żywych” וְֽהָיְתָה֩ נֶ֨פֶשׁ אֲדֹנִ֜י צְרוּרָ֣ה ׀ בִּצְר֣וֹר הַחַיִּ֗ים . W inskrypcjach nagrobnych przyjmuje przeważnie skrótową formę תנצבה.
Notka biograficzna:
Chana, córka Judy Löba, zm. 27. Adar 500 (sobota, 26. marca 1740).
Jesteśmy niezmiernie wdzięczni Panu Johannesowi Reissowi, wieloletniemu dyrektorowi Austriackiego Muzeum Żydowskiego w Eisenstadt (Österreichisches Jüdisches Museum in Eisenstadt) za podjęcie współpracy z Mikołowskim Towarzystwem Historycznym w zakresie odczytu inskrypcji hebrajskich na nagrobkach znajdujących się na mikołowskim cmentarzu żydowskim – bardzo dziękujemy!
Tłumaczenie macewy z hebrajskiego na język niemiecki na stronie Der Transkribierer:
Chana – Tochter Juda Löb – 26. März 1740