Tłumaczenia inskrypcji z hebrajskiego na język niemiecki: Johannes Reiss/ Der Transkribierer
Tłumaczenie z języka niemieckiego na język polski: Piotr Grodecki / Mikołowskie Towarzystwo Historyczne
MACEWA nr 116
Numeracja macew na nowym cmentarzu żydowskim w Mikołowie pochodzi z inwentaryzacji wykonanej w 2017 roku przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie przy współpracy z Mikołowskim Towarzystwem Historycznym.
Copyright: Piotr Grodecki, Mikołowskie Towarzystwo Historyczne
Nagrobek Breindel, córki Abrahama, 28. Siwan 541 (czwartek, 21. czerwca 1781).
Hebrajska inskrypcja:
|
[1] [Jej dusza odeszła] w dniu 28. Siwan 541 według małej rachuby. |
[נ”י] כה סיון שנת תקמא ל” |
|
[ [2] Tutaj została pochowana |
פ”נ |
|
[3] ta pani, pani |
האשה מ” |
|
[4] Breindel |
בריינדיל |
|
[5] córka czcigodnego pana, pana |
בת כהר”ר |
|
[6] Abrahama, [niech pamięć o sprawiedliwym będzie błogosławieństwem]. |
אברהם [זצ”ל] |
|
[7] Niech jej dusza będzie związana w węzełku życia. |
ת”נ”צ”ב”ה” |
Komentarz:
Linia 1: Półkolisty tekst ze względu na słabą czytelność odczytany z zastrzeżeniem: נ”י, skrót słowa נשמתה יצתה “jej dusza odeszła”.
Na końcu linii: litera ל, zawierająca w sobie zarówno פ, jak i ק, jest typograficzną ligaturą służącą do zapisu (częściej spotykanego) skrótu לפ״ק „według małej rachuby czasu”. Nazywa się ją „Lamed-Pe-Kof” (למד־פ״ק), w pełnym brzmieniu למד לפרט קטן, “Lamed lifrat katan” albo także „Lamed mekuzéret” (skrócone Lamed, למד מקוצרת) bądź „Lamed des prat katan” (למד של פרט קטן). Najczęściej stosuje się „Lamed-Pe-Kof”, aby zaoszczędzić miejsce na litery, gdy np. trzy znaki nie mieszczą się już w wierszu itp. Skrót ten wskazuje, że tysiąc w zapisie roku nie jest podawany. W tym konkretnym przypadku chodzi o 541, a nie 5541.
Linia 2: Formuła wprowadzająca jest w języku hebrajskim najczęściej skracana: פ”נ = פה נפטר “Tu jest/leży pogrzebany”.
Linia 3: Litera מ” na końcu linijki jest skrótem słowa מרת „pani”, jeśli za nim stoi imię kobiety (w gramatyce hebrajskiej to status constructus).
Linia 5: Skrót כהרר rozwija się w słowo כבוד הרב רבינו, „czcigodny pan, nasz mistrz”. Pobrzmiewa tu tytuł „Morenu”, przysługujący jedynie szczególnie uczonym mężczyznom. Bernhard Wachstein określa ten tytuł mianem „synagogalnego tytułu doktorskiego” (por. Bernhard Wachstein, Die Inschriften des Alten Judenfriedhofes in Wien, cz. 1: 1540 (?)-1670; cz. 2: 1696–1783, Wiedeń 1912, cz. 2, s. 15).
Linia 6: Skrócona formuła błogosławieństwa umieszczona na końcu wersu przybiera postać litery ז oraz ligatury liter צ–ל. Hebrajski skrót זצ״ל, występujący po imieniu zmarłego, rozwija się jako זכר צדיק לברכה („pamięć sprawiedliwego niech będzie błogosławiona”) i stosowany jest przede wszystkim w odniesieniu do osób o wyższym statusie uczoności. Dla porównania, częściej spotykany skrót ז״ל rozwijany jest jako זכרונו לברכה („niech jego pamięć będzie błogosławiona”).
Tzw. eulogia końcowa („formuła końcowa inskrypcji”) stanowi cytat z 1 Sm 25,29 („a życie mojego pana będzie związane w węzeł życia”: וְהָיְתָה נֶפֶשׁ אֲדֹנִי צְרוּרָה בִּצְרוֹר הַחַיִּים). W inskrypcjach nagrobnych cytat ten występuje zazwyczaj w skróconej formie תנצבה.
Notka biograficzna:
Breindel, córka Abrahama, zmarła 28. Siwan 541 (czwartek, 21. czerwca 1781).
Jesteśmy niezmiernie wdzięczni Panu Johannesowi Reissowi, wieloletniemu dyrektorowi Austriackiego Muzeum Żydowskiego w Eisenstadt (Österreichisches Jüdisches Museum in Eisenstadt) za podjęcie współpracy z Mikołowskim Towarzystwem Historycznym w zakresie odczytu inskrypcji hebrajskich na nagrobkach znajdujących się na mikołowskim cmentarzu żydowskim – bardzo dziękujemy!
Tłumaczenie macewy z hebrajskiego na język niemiecki na stronie Der Transkribierer:
Breindel, Tochter Abraham – 21. Juni 1781